Paceville is ongeveer vier straten breed. Dat is goed om te weten voordat je heel St Julian's afschrijft, want de wandeling weg van de herrie is korter dan de meeste mensen denken: vijf minuten van Spinola Bay naar een ommuurde tuin met een hek eromheen, twintig minuten bergop naar open kalksteen waar niets op gebouwd is. Wat volgt is waar de rust echt zit, hoelang je er vanaf een bed in St Julian's over doet, en op welk uur van de dag elke plek werkt.
Eén wandeling die je uit de herrie haalt
De simpelste versie is één route die je in een ochtend kunt doen, en die begint bij het hoofd van Spinola Bay. Ġnien il-Palazz Spinola (Spinola Bay, achter het oude paleis boven aan de inham) is een ommuurde stadstuin, gratis, zonder deurbeleid en zonder loket. Hij is ongeveer open van 09:00 tot 18:00, al sluit de gemeente hem af en toe voor besloten bijeenkomsten, dus het loont om even door het hek te kijken voordat je besluit je koffie daarheen te dragen. Het oppervlak is klein. Met z'n tweeën of drieën vind je een bankje en hoor je vogels in plaats van bas; een groep van meer dan acht vult de plek en maakt er iets van wat hij niet is. Het is het enige echte rustpunt binnen St Julian's zelf, en het ligt op vijf minuten van het water.
Vanuit de tuin loop je omhoog door Paceville en blijf je noordwaarts gaan tot de gebouwen ophouden. Twintig minuten daarvan brengt je bij Pembroke Garigue Heritage Trail (Pembroke, direct voorbij het bovenste uiteinde van Paceville), het dichtstbijzijnde wilde stuk grond bij St Julian's en bij zonsopgang bijna leeg. Garigue is laag, taai, geurig struikgewas op kalksteen: tijm, steen en veel open lucht. Het pad is breed genoeg om met twee of drie naast elkaar te lopen, dus elke groepsgrootte past zonder dat iemand in ganzenpas hoeft. Het is gratis en open. Het enige waar je rekening mee moet houden is schaduw, en die is er volstrekt niet. Van mei tot september is dit een wandeling voor de eerste twee uur daglicht of de laatste twee voor zonsondergang, en je neemt je eigen water mee want onderweg is nergens wat te kopen.
Kom terug langs de kust in plaats van door het centrum, dan kom je langs Ġnien l-Indipendenza (op de promenade, op het stuk dat van St Julian's richting Sliema loopt), plaatselijk bekend als het kattenpark om redenen die binnen ongeveer dertig seconden duidelijk worden. Het is gratis, niet omheind en altijd open, met bankjes, gazon en een gestage stroom wandelaars en bewoners. Dat laatste is belangrijker dan de beplanting. Het is verlicht, het is tot in de avond bevolkt, en het is te voet bereikbaar vanaf bijna elk bed in St Julian's, wat het het realistische antwoord maakt op zin in groen na donker in plaats van om zeven uur 's ochtends. Elke groepsgrootte past.
Een herwilderd dal op weg naar de stad
Wied Għollieqa Nature Reserve (Kappara, aan de rand van de universiteitscampus) is de eerste plek op deze lijst waarvoor je een bus nodig hebt, en dan nog een korte. Het ligt aan de landzijde van de corridor van Sliema, ongeveer twintig minuten van St Julian's afhankelijk van het verkeer. Het dal was in de jaren tachtig bestemd voor bebouwing en werd in plaats daarvan gered, en daarna herbeplant; het staat nu vol għargħar, de nationale boom van Malta, en het is het dichtstbijzijnde echte inheemse bosdal dat je kunt bereiken zonder er een halve dag aan te besteden. De toegang is gratis en open, via de poort bij Kappara of via de universiteitsingangen, en de ingang tegenover de faculteit techniek is degene die je meteen op het bruikbare stuk zet. Draag schoenen met een zool. De grond is oneffen, op plekken los, en geen sandalenwandeling. Nature Trust Malta organiseert geleide bezoeken voor groepen en scholen tegen een kleine vergoeding, en dat is de manier om het te doen als je wilt weten wat je ziet in plaats van er alleen doorheen te lopen.
Tuinen met volwassen bomen en echte schaduw
In augustus bepaalt de schaduw de hele trip. San Anton Gardens (Attard, op het terrein van het presidentieel paleis) heeft de diepste van het eiland: volwassen bomen, oude muren, water, en een temperatuur onder het bladerdak die merkbaar lager is dan op straat buiten. De toegang is gratis, de openingstijden lopen ongeveer van 09:00 tot 19:00, en er is genoeg ruimte voor een groep om zich te verspreiden zonder dat iemand zich bekeken voelt. Een directe bus vanaf de kustcorridor brengt je er in ruim minder dan een uur, en het is de betrouwbaarste optie midden op de dag bij St Julian's voor wie niet vier uur in de zon kan doorbrengen.
Ta' Qali National Park (Ta' Qali, naast de arena) is de tegenovergestelde afweging: ruimte in plaats van bladerdak. Zes hectare picknickterrein, gratis, het hele jaar open, met echte toiletten en parkeergelegenheid, wat alledaags klinkt tot je acht mensen en een koelbox aan het organiseren bent. De aanplant is zichtbaar nog jong, dus verwacht geen beschutting midden op de dag, maar het is de grootste begaanbare open ruimte in centraal Malta en het voelt nooit druk, behalve op concertavonden naast de deur. Als je groep op het gras wil zitten en eten in plaats van naar een uitzicht te kijken, dan is dit degene.
Upper Barrakka Gardens (Valletta, op het bastion boven de Grand Harbour) verdient zijn plek deels door de reis erheen. Vanuit St Julian's neem je een bus naar Sliema en dan de veerboot over, en de overtocht doet net zoveel voor je humeur als de bestemming. De tuinen zijn gratis en dagelijks open van 07:00 tot 22:00, de hafthlift naar beneden naar het water kost €1 retour, en het terras is groot genoeg om elke groep te verwerken. Het terras loopt vol voor de saluutschoten om 12:00 en 16:00, dus ga vroeg in de ochtend of na zeven uur 's avonds, wanneer het licht aan de overkant van de haven valt en er ruimte is bij het hek.
Rietvelden, zoutpannen en vierduizend jaar op één heuvel
Het noorden van het eiland heeft de wetlands, en die hebben hun eigen ritme. Salina Nature Reserve (Salini, boven aan de baai) is degene waar je gewoon naartoe kunt gaan, elke dag van het jaar: zelfstandig wandelen is gratis, open van 07:00 tot 20:00 van april tot september en van 07:00 tot 18:00 van oktober tot maart. De zoutpannen geven het een strakke geometrie die je hier nergens anders vindt, en de wandeling is vlak en gemakkelijk. Het bezoekerscentrum en het zoutmuseum vragen een kleine vergoeding. BirdLife Malta neemt groeps- en schoolboekingen aan voor geleide vogeltochten, wat de moeite waard is om vooraf te regelen als jullie met meer dan een paar zijn; directe bussen rijden vanaf de corridor van Sliema naar de halte 'Salini'.
Simar Nature Reserve (Xemxija, achter in de baai) is de rustigste plek op deze lijst en degene die je het meest kan verrassen. Het is een rietveld op de Ramsar-lijst, gratis met donaties welkom, en vrijwilligers zetten een telescoop voor je op en vertellen je wat er op het water zit. Het is ook alleen open van september tot mei (maandag, woensdag en vrijdag 13:30 tot 17:00, zaterdag en zondag 10:00 tot 16:00) en sluit volledig in de zomer. Check de kalender voordat je er een dag omheen bouwt. Geleide groeps- en schoolbezoeken op afspraak.
Als Simar gesloten is, is de heuvel erboven dat niet. De Xemxija Heritage Trail (Xemxija, op de helling boven St Paul's Bay) is een zelfstandige lus met twintig gemarkeerde punten die ongeveer vierduizend jaar beslaan, langs Punische graven, karrensporen, een bijenhal en een johannesbroodboom met een eigen geschiedenis, op grond die zacht genoeg is voor de meeste wandelaars. Het is gratis, zonder ticket, altijd open, en blijft leeg zelfs in het hoogseizoen. De enige praktische waarschuwing is de bewegwijzering, die stukken mist; haal de gratis kaart bij de gemeente St Paul's Bay of het toeristenpunt in Buġibba, of laad de app van de route, voordat je vertrekt in plaats van nadat je het spoor bijster bent. Groepen lopen hem zonder begeleiding en zonder afspraak.
Kliffen, bos en stromend water voor een volle dag
Il-Majjistral Nature and History Park (Manikata, aan de noordwestkust) is het grootste beschermde landschap van het land, wat in de praktijk betekent dat je hier een uur kunt lopen zonder een gebouw te zien. Te voet is de toegang gratis en het park is 24 uur per dag open; het bezoekerscentrum is open van maandag tot vrijdag, 09:00 tot 15:00. Geleide natuurtrachten gaan elke zondag van oktober tot mei, te boeken per e-mail met een minimumaantal deelnemers, en de opzet past goed bij groepen. Eén eigenaardigheid die je vooraf moet weten: de website van het park zelf heeft momenteel een verlopen beveiligingscertificaat, dus je browser zal klagen. Mail de boeking in plaats van je ervan af te laten brengen door een waarschuwingsscherm.
Dingli Cliffs (Dingli, aan de zuidwestrand) is de wandeling die mensen voor zich zien als ze aan wandelen op Malta denken. Een weg en een voetpad lopen ongeveer twee kilometer parallel aan de rand met uitwijkplaatsen onderweg, wat het werkbaar maakt voor groepen met verschillende niveaus en voor wie vroeg wil omkeren; er is een langere route van 6,7 km naar beneden richting Fawwara als je er een echte middag van wilt maken. Het is gratis en altijd open, en de zonsondergang hier is de reden dat de meeste mensen komen. Neem de rand serieus. Er zijn geen enkele barrières en de wind van die kust is sterk genoeg om je te verplaatsen, dus blijf ruim van de rand en houd kinderen en honden dichtbij.
Onder de kliffen is Il-Buskett (Dingli en Siġġiewi, in het dal onder het Verdala-paleis) de enige plek op het eiland met gesloten boschaduw en vogelgezang boven je hoofd: aleppoden, eik, sinaasappelbomen, en een temperatuurdaling die je voelt zodra je binnenkomt. Het is gratis, niet omheind en op elk uur open. Bussen 52, 56 en 181 stoppen bij Buskett, dus elke groepsgrootte werkt; de wegen naar binnen zijn smal en parkeren is echt ellendig, dus neem de bus naar Dingli en loop naar binnen vanaf de zuidelijke ingang in plaats van te rijden en rondjes te draaien.
Chadwick Lakes (Wied il-Qlejgħa, landinwaarts van Rabat) is het dichtste dat Malta bij stromend zoet water heeft: een keten van afgedamde poelen in een vallei, onlangs hersteld en nu goed voor zo'n 70 miljoen liter. De open toegang is gratis vanaf het Fiddien Box-interpretatiecentrum, dat parkeergelegenheid en fietsenrekken heeft, en het pad loopt ongeveer twee kilometer. Twee kanttekeningen. Het pad versmalt op plekken tot een enkele rij, wat een grote groep afremt tot de snelheid van het langzaamste lid, dus het leent zich beter voor stellen en kleine gezelschappen. En het is een seizoenswandeling: van december tot april staat er water in, en in een droge september kunnen de poelen laag tot leeg zijn.
Alleen wandelen, en wandelen na het donker
De scheidslijn die ertoe doet is die tussen verlicht en bevolkt aan de ene kant en afgelegen en onverlicht aan de andere, en die valt niet samen met stad tegenover platteland. De promenade en Ġnien l-Indipendenza blijven tot in de avond druk met gewoon lokaal voetverkeer, en daarom zijn zij de optie na het donker in plaats van iets schilderachtiger. De garigue bij Pembroke, de Majjistral-kust en de Dingli-rand hebben geen verlichting, geen afscheidingen en een zwak telefoonsignaal in de laagtes; het zijn uitstekende solowandelingen bij daglicht en een slecht idee in het donker, wie je ook bent. Voor een eerste wandeling alleen zijn Salina en de Xemxija-trail het rustigst: vlak of licht hellend, bewegwijzerd, en met genoeg passerende wandelaars dat je nooit echt geïsoleerd bent.
Waar je slaapt verandert dit meer dan wat dan ook op de lijst. Een kamer aan de Balluta-kant of bergop en landinwaarts van de Paceville-kern zet je op tien minuten van de promenade en buiten gehoorsafstand van het geluid; de zoekfunctie voor hotels in St Julian's is de plek om dat eruit te filteren voordat je boekt, en de rest van de St Julian's-gids behandelt de baaien en het culinaire gedeelte.
Praktische tips
Het vervoer bestaat uit bussen, en de routes vanuit de Sliema-corridor dekken bijna alles hierboven; de tarieven zijn laag, een opwaardeerbare travelcard verslaat losse kaartjes als je hier een week bent, en de app van de maatschappij is de enige dienstregeling die je kunt vertrouwen, want gepubliceerde frequenties en werkelijke frequenties lopen uiteen in het zomerverkeer. Bussen 52, 56 en 181 zijn degenen die je moet onthouden voor Buskett. De veerboot van Sliema naar Valletta is kort en vaart vaak, en het is de aangename manier om de Upper Barrakka te bereiken.
Contant geld maakt hier nauwelijks uit. Elke plek op deze lijst is gratis toegankelijk. De uitzonderingen zijn klein: €1 retour voor de havenlift, een bescheiden vergoeding voor het Salina Visitors' Centre en het Salt Museum, een kleine vergoeding voor een geleid bezoek bij Wied Għollieqa, en een donatiebox bij Simar. Neem toch een paar euro in munten mee, want de kleinste kassa's accepteren niet altijd kaarten.
Behandel van mei tot september alles zonder schaduw (Pembroke, de kliffen, Majjistral, de zoutpannen) als een wandeling bij zonsopgang of in de late namiddag, en vul het midden van de dag met San Anton of Buskett. Van december tot april zijn de valleien groen en staat er water in Chadwick Lakes, maar Simar is open en Salina sluit een uur eerder. Draag echte schoenen voor Wied Għollieqa en de klifpaden. En als je met een groep van meer dan ongeveer acht reist, plan dan rond Ta' Qali, Salina, Majjistral en de Pembroke-trail, die allemaal grote aantallen opvangen, in plaats van de Spinola-tuin of het stuk waar je achter elkaar moet lopen bij Chadwick Lakes, die dat niet doen.
